Veel mensen vinden de Schotse Herdershond een van de mooiste honden. Naast schoonheid moet hij ook kracht, elegantie en beweeglijkheid uitstralen. Hij heeft een vriendelijk karakter, zonder trekken van nervositeit of agressiviteit.

Hoofd: de vorm van het hoofd is karakteristiek voor het ras en moet zowel van voren als van opzij gezien op een stompe, vrij langgerekte wig lijken. Het schedeldak en de snuit zijn even lang en lopen evenwijdig aan elkaar, de stop is waarneembaar maar niet uitgesproken, de neusspiegel is zwart.

Ogen: middelgroot, amandelvormig en schuin geplaatst. Donkerbruin, behalve bij blue merle (blauwschimmel), waarbij de ogen vaak blauw of blauwgevlekt zijn. Levendige en alerte uitdrukking.

Oren: klein, niet te dicht bijeen geplaatst en een-derde van de bovenkant valt naar voren.

Gebit: schaargebit met goed ontwikkelde kaken.

Hals: gespierd, stevig, vrij lang en gewelfd.

Lichaam: rechthoekig, stevige rug, bij de lendenen iets gewelfd, ruime borstkas.

Ledematen: goede hoeking van schouder en opperarm, vrij sterke botten, rechte voorbenen. Goed bespierde dijbenen, goede hoeking van knie- en spronggewrichten, lage sprongen.

Voeten: ovaal, met goed ontwikkelde voetzolen, goed gesloten tenen, achtervoeten iets minder gewelfd dan de voorvoeten.

Staart: zo lang dat het benige gedeelte onder de sprongpunt komt. Wordt in rust sabelvormig gedragen, in beweging hoger, maar nooit boven de rug.

Gangwerk: karakteristiek voor het ras. Krachtig, vloeiend, evenwijdig, met goede stuwkracht.

Vacht: er komen twee haarvarieteiten voor: langharig en kortharig. Bij de langharige Schotse Herdershond moet de vacht strak over het silhouet van het lichaam vallen, grof zijn, de ondervacht is zacht en dicht. Flinke manen en weelderige vacht op de borst. Het gezicht en de punten van de oren zijn kortharig. De voorbenen moeten goed bevederd zijn, de achterbenen boven de sprongen weelderig behaard. Weelderige beharing op de staart. De kortharige Schotse Herdershond moet grove, vrij korte dekharen hebben, die dicht op het lichaam liggen, en een korte, dichte ondervacht.

Kleur: er komen drie kleurvarieteiten voor: sabel en wit, driekleurig en blue merle. Sabel: alle tinten van licht goudkleurig tot diep mahonie of gedempt sabel. Driekleurig: overwegend zwart met geelbruine (tan) aftekening op het hoofd en de benen. Blue merle: overwegend helder zilverblauw gevlekt met gemarmerd zwart; diep geelbruine aftekening verdient de voorkeur. Witte aftekening moet op alle kleurvarieteiten voorkomen. Witte kraag, borst, benen en voeten alsmede witte punt aan de staart verdienen de voorkeur. Bles op de snuit en/of schedel mag voorkomen.